همه ی زبان ها دارای گونه های تاریخی (زمانی) هستند. درزبان فارسی نیز،درطول تاریخ تحولات این زبان ،سه گونه ی تاریخی فارسی باستان ،میانه و فارسی دری (نوین)پدید آمده است.در هفت هزار سال پیش در جنوب روسیه وشمال قفقاز امروزی قومی می زیسته اند که تاریخ نویسان آن هارا به نام قوم «هندو اروپایی»می شناسند.

پس از مهاجرت این قوم به سوی هند ،ایران و اروپا وبا گذشت زمان ، زبان واحد آنها دچار تحولات گوناگونی شد که یکی ازاین گونه هارا «ایرانی باستانی»می نامند.امروزه از زبان ایرانی باستان اثری بر جای نمانده است. اما می دانیم که این زبان خود به چهارزبان«سکایی،مادی ،اوستایی وفارسی باستان» منشعب شده است. از زبان سکایی ومادی به جز چند واژه اثری در دست نیست.در خصوص زبان اوستای آثار متعددی بر جای مانده است.اما از فارسی باستان که تا پایان حکومت هخامنشیان در ایران رواج داشت کتیبه های زیادی با خط میخی وبه ویزه در شهرهای شیراز وکرمانشاه موجود است.حدود 2300سال پیش ،براثر تحولات مختلف ،زبان فارسی باستان به فارسی میانه تبدیل شد.فارسی میانه که خود دارای دو گویش مهم پهلوی اشکانی وپهلوی ساسانی بود 1200سال پابرجابودوپس از آن تقریبا"در سال 254هجری قمری (به سلطنت رسیدن یعقوب لیث صفار)جای خود را به «فارسی دری »داد.دراین سال یعقوب لیث دولت مستقل ایران رادر شهر زرنج سیستان تأسیس وزبان فارسی دری را زبان رسمی ایران اعلام کرد.دردوران همه ی سلسله های بعدی مثل سامانیان و غزنویان ،سلجوقیان،خوارزمشاهیان وحتی دردوران استیلای مغولان رسمیت زبان فارسی در ایران ادامه یافت که تاکنون نیز ادامه دارد.از آغاز ورود اسلام به ایران زبان فارسی با زبان عربی برخورد پیداکردودر نتیجه لغات زیادی از زبان عربی وارد زبان فارسی شد.

در دوران حکومت غزنویان وسلجوقیان نیز واژه های ترکی ودر دوران مغولان واژه های مغولی به زبان فارسی راه یافتندودر دوره های بعدیفیعنی دوران صفویان،افشاریان،زندیان وقاجاریان براثر مراوده ی ایرانیان با کشورهای اروپایی لغاتی از زبان اروپایی ،به خصوص زبان فرانسه وروسی وارد زبان فارسی شد.در دوران پهلوی نفوذ زبان فرانسه درایران کم رنگ شده اما در عوض واژه های زیادی اززبان انگلیسی وارد زبان فارسی شد.(لسفناج –قند –شکر ردیس – بلوط – لیمو – نارنج - فرمان )

در اولین قانون اساسی ایران که پس از انقلاب مشروطه نوشته شدزبان فارسی به عنوان زبان رسمی کشور انتخاب شد.پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال 1357نیز طبق اصل پانز دهم  قانون اساسی ،که با 2/98%آرای ملت ایران به تصویب رسید،زبان فارسی همچنان به عنوان زبان رسمی کشور ،که یکی از جلوه های آن کتاب های درسی است ،باقی ماند.

                                                                                خود آموز روش تدریس زبان فارسی

                                                                            مؤلف:دکتر بهمن زندی